Özşefkat: Maskeyi Önce Kendimize Takmak

Kln. Psk. Almila Uzel

Öz şefkat, acı ya da başarısızlık zamanında kendine nazik ve anlayışlı olmak, kişinin kendi acısını bütün insanlık deneyiminin bir parçası olarak algılamak ve acı verici duygu ve düşüncelere karşı bilinçli farkındalığın olması olarak tanımlanmaktadır (Ewert C, Vater A, Schröder-Abé M., Neff KD, Knox MC.).

Hayat akışımızda bizi zorlayan, kaygılandıran, acı veren olaylar yaşayabiliriz. Önemli olan bu olaylarla nasıl baş edebildiğimizdir. Öz şefkat de bu tür olayların içerisinde olayları çözümlerken kendimizi unutmamayı hatırlatan bir unsurdur. Öz şefkatin gelişmesinde erken dönem çocukluk yaşantılarında yatıştırıcı sistemin geliştirilmesinin faydalı olabileceği öne sürülmektedir (Boyacı ve İlhan, 2016; Gilbert ve Procter, 2006; Korkmaz, 2018). Öte yandan çocuğun büyümüş olduğu sosyal çevre de etkili olabilmektedir. Öz şefkatli kişilerin yaşam doyumlarının ve motivasyon seviyelerinin daha yüksek olduğu, bedensel ve psikolojik sağlıklarının daha iyi olduğu, daha az kaygı ve depresyon deneyimledikleri (Neff ve Germer, 2018:1) belirtilmektedir.

Öz şefkatin düşük olarak gözlemlendiği bir yapı da uyumsuz mükemmeliyetçiliğe sahip bireylerdir (Linnett & Kibowski, 2019; Neff, 2003a; Zar & Swe, 2020). Enns ve Cox’a göre (2002) uyumsuz mükemmeliyetçilik kişinin kendine koyduğu yüksek standartların ulaşılamayacak, gerçekçi olmayan standartlar olmasıdır. Hayatta kimse dört dörtlük değildir dolayısı ile hepimiz hatalar yapabiliriz. Ancak önemli kısım bu hatalar sonucunda kendimize kızmak, kendimizi cezalandırmak ve/veya suçlamak yerine daha şefkatli, kabullenen ve anlayışlı bir yerden yaklaşmaktır. Uyumsuz mükemmeliyetçiliğe sahip kişilerde hatalardan korkma, kaygı, tutarsızlık gibi olumsuz psikolojik sorunlar görülebilmektedir.

Kendilerine şefkat gösteren bireyler (öz-şefkate sahip olan bireyler) karşılaştıkları sorunlar karşısında kendilerini suçlayıp cezalandırmak yerine kendilerine anlayış göstermekte ve daha duyarlı olmaktadırlar (Leary vd., 2007). Ayrıca diğerlerine şefkat gösterebilmek için de ilk adım öz şefkatli olmaktan geçer. Kendimizi olumlu ve olumsuz her şekilde bir bütün olarak kabul edebilmek önemlidir çünkü her ne olursa olsun bir birey olarak değerliyizdir.Yaşanılan olaylarda önce soruna odaklanmak yerine kendi bedenimize ve hislerimize odaklanırsak yani maskeyi önce kendimize takarsak zorlayıcı olaylarda kendimize acımasız bir yerden yaklaşmak yerine daha şefkatli bakmaya başlayabiliriz.