Kln. Psk. Gülser Canpolat
Bazen destek olmak, kendi iyilik halimiz dışında başkasının yarasına bakabilmeyi de içerisinde barındırır. Hayatta var olan zorlayıcı deneyimlerden birisi de yastır ve bu süreç her bir birey için farklı anlamlar taşır. Matemli kişiler, kocamankaranlık bir boşlukta baş edilemez bir acı ile kaldıklarını tarifleyebilirler.
Bu denli zorlu ve farklı duygular yaşayan kişilerin çevresindekiler ise onlara destek olma konusunda endişelenebilir, yanlış bir ifade kullanmaktan çekinebilir, daha kötü hissetmesine neden olmaktan korkabilirler. Fakat aslında boşluktaki kişinin doğru davranışa değil bir el uzatılarak destek olunmasına ihtiyacı vardır.
Yas yaşayan birine sunabileceğiniz en anlamlı şey onun için hazır ve yanında olduğunuzu göstermektir. Bu hazırlıkta ise; yas tutmanın doğru ya da yanlış bir yolu veya bir son kullanma tarihinin olmadığını, bireyin duygularında ve davranışlarında aşırılık gözlemlenebileceğini aklınızda bulundurun. Nasıl hissetmeleri ya da hissetmemeleri gerektiği konusunda yönlendirme yapmadan, sizin yanınızda ağlayabileceği, sinirlenebileceği, tüm duygularını olduğu gibi ifade edebileceği bir alan açın ve duygularını kabul edin. Kişi yaşadığı kayıptan bahsetmek istediğinde onu dinleyerek üzgün olduğunuzu belirtmek, kendisini nasıl hissettiğini sormak ve bazen de sürecin sessiz bir ortağı gibi onu sadece dinlemek desteğiniz için birer alternatif yoldur. Pek çok insan yas sürecinde başkalarına yük olmamak adına ihtiyaçlarını talep etmekten geri durabilir. Bu yüzden bir şeye ihtiyacı olduğunda bunu karşılamak adına orada olacağınız mesajını vermenin yanı sıra somut tekliflerde bulunmak (örneğin: bugün senin maillerini deyanıtlayabilirim, sen ev işlerini yaparken bende yemek getirebilirim) işlevsel olabilir.
Cenaze töreni sona erdiğinde, çiçekler solup sessizlik çöktüğünde de yasın süreceğini unutmayın. Desteği uzun vadede sürdürmek, temasta kalmak kıymetlidir. Matemli kişi hayat akışına geri dönmüş gibi görünse de içten içe acı duygusuyla baş başa olabilir. Ara sıra nasıl hissettiğinisormaktan, paylaşımda bulunmak istediğinde sizin ulaşabilir olduğunuzu hatırlatmaktan çekinmeyin. İstikrarlı bir şekilde yardım teklifinizi sürdürmek buna katkı sağlayacaktır.
Hem kendi duygularınızı sahiplenmek hem de başkalarının yasına eşlik edebilmek, sürecin sağaltıcı yönünü derinleştirici nitelikte olacaktır. Yas yalnızca başkalarının değil, sizin de yaşadığınız bir süreçtir; bu yüzden kendinizi de önemsemek büyük bir iyileştirici güç taşır.
Referans:
By Melinda Smith, M.A., Lawrence Robinson and Jeanne Segal, Ph.D. “How to support someone who’s grieving’